Όταν ο Ronald Reagan ανέλαβε την προεδρία το 1981, οι ΗΠΑ βρίσκονταν σε στασιμοπληθωρισμό. Ο πληθωρισμός ήταν 13,5% , 7,5% ανεργία και επιτόκια στο 20%. Η απάντηση του δεν ήταν περισσότερος κρατικός παρεμβατισμός, αλλά επιστροφή στις βασικές φιλελεύθερες αρχές, δηλαδή την ατομική ευθύνη, το περιορισμένο κράτος, τις ελεύθερες αγορές. Σαράντα χρόνια μετά, η οικονομική πολιτική του παραμένει το πιο επιτυχημένο πείραμα εφαρμογής κλασικού φιλελευθερισμού σε μεγάλη κλίμακα.
Το βασικό αξίωμα του φιλελευθερισμού είναι ότι το άτομο προηγείται του κράτους. Ο Reagan με τον Economic Recovery Tax Act του 1981 μείωσε τον ανώτατο συντελεστή φόρου εισοδήματος από 70% σε 28% μέχρι το 1988.
Με αυτή τη Φιλελεύθερη Λογική το αποτέλεσμα 1982-1989 ήταν η
μείωση ανώτατου φορολογικού συντελεστή 70% → 28%
Τα υψηλά φορολογικά ποσοστά τιμωρούν την επιτυχία και αποθαρρύνουν την παραγωγή
Τα φορολογικά έσοδα αυξήθηκαν από $599 δισ. σε $991 δισ.
Τιμαριθμοποίηση φορολογικών κλιμακίων
Το κράτος δεν πρέπει να κερδίζει από τον πληθωρισμό
Σταμάτησε το "bracket creep" που έκλεβε εισόδημα
Μείωση του εταιρικού φόρου
Το κεφάλαιο είναι κινητό και πάει όπου το σέβονται
Οι επιχειρηματικές επενδύσεις αυξήθηκαν 40%
Η κριτική ότι "ευνοήθηκαν οι πλούσιοι" αγνοεί ένα φιλελεύθερο δεδομένο: το 1981 το 5% των πλουσιότερων πλήρωνε 35% των φόρων. Το 1988 πλήρωνε 51%. Όταν μειώνεις τους φόρους, οι πλούσιοι πληρώνουν περισσότερα γιατί έχουν κίνητρο να δηλώσουν εισόδημα αντί να το κρύβουν.Ο Reagan κατάργησε ελέγχους τιμών σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο, αερομεταφορές, τηλεπικοινωνίες και τράπεζες. Η φιλελεύθερη θέση είναι απλή: ο ανταγωνισμός ρυθμίζει τις τιμές καλύτερα από οποιονδήποτε γραφειοκράτη.
Παράδειγμα αερομεταφορών: Μετά την απορρύθμιση του 1978 που εφάρμοσε πλήρως ο Reagan, ο μέσος ναύλος μειώθηκε 40% σε πραγματικούς όρους μέχρι το 1990. Εμφανίστηκαν εταιρείες χαμηλού κόστους, ταξίδια εκδημοκρατίστηκαν. Το κράτος έλεγε "δεν γίνεται". Η αγορά είπε "γίνεται". Σε συνεργασία με τον Paul Volcker στη Fed, ο Reagan στήριξε την αντιπληθωριστική πολιτική. Ο πληθωρισμός από 13,5% το 1980 έπεσε στο 3,2% το 1983. Για τον φιλελεύθερο, ο πληθωρισμός είναι κλοπή. Είναι φόρος χωρίς νομοθέτηση που καταστρέφει τις αποταμιεύσεις των φτωχότερων. Το σταθερό δολάριο αποκατέστησε την εμπιστοσύνη. Ο Reagan έλεγε: "Οι 9 πιο τρομακτικές λέξεις στην αγγλική γλώσσα είναι: Είμαι από την κυβέρνηση και ήρθα να βοηθήσω". Μείωσε τον ρυθμό αύξησης των ομοσπονδιακών δαπανών, πάγωσε προσλήψεις, έδωσε αρμοδιότητες στις πολιτείες. Το αποτέλεσμα; Η οικονομία δημιούργησε 16,5 εκατ. νέες θέσεις εργασίας 1982-1989.
Οι επικριτές εστιάζουν στο δημόσιο χρέος που διπλασιάστηκε. Όμως ξεχνούν 2 πράγματα: Πρώτον, το Κογκρέσο ελεγχόταν από Δημοκρατικούς που αύξησαν τις δαπάνες. Δεύτερον, το χρέος ως % του ΑΕΠ αυξήθηκε από 32% σε 53% — υψηλό, αλλά η νίκη στον Ψυχρό Πόλεμο χωρίς θερμή σύγκρουση είχε κόστος. Και ο Ψυχρός Πόλεμος κερδήθηκε γιατί η ελεύθερη οικονομία αποδείχθηκε ανώτερη. Τα Reaganomics δεν ήταν "οικονομικά των πλουσίων". Ήταν η εφαρμογή της ιδέας ότι οι άνθρωποι ανθίζουν όταν το κράτος κάνει πίσω. Ελευθερία επιλογής, ατομική ευθύνη, σεβασμός στην ιδιοκτησία και στο συμβόλαιο.
Το πείραμα δούλεψε: 92 μήνες συνεχούς ανάπτυξης, ανεργία στο 5,3% το 1989, πτώση της φτώχειας από 15,2% σε 12,8%. Η Αμερική έγινε ξανά "city upon a hill" ακριβώς επειδή θυμήθηκε τις φιλελεύθερες ρίζες της.
Όσοι σήμερα ζητούν περισσότερο κράτος, περισσότερους φόρους και περισσότερες ρυθμίσεις, ουσιαστικά ζητούν να γυρίσουμε στο 1980. Ο Reagan απέδειξε ότι υπάρχει καλύτερος δρόμος: εμπιστοσύνη στον άνθρωπο, όχι στον γραφειοκράτη.
.jpg)
.jpg)